ROWEREM WOKÓŁ GRODKOWA

TRASA 2 – WOKÓŁ GMINY GRODKÓW, CZĘŚĆ POŁUDNIOWA

 --->MAPA TRASY<---

CHARAKTERYSTYKA TRASY

Rodzaj trasy:                                    turystyczna, średnio trudna

Długość trasy:                                  44,9 / 30,4 km

Czas przejazdu:                               3,0–4,0 / 2,0–3,0 h

Drogi asfalt/bruk:                           32,2 / 24,1 km

Drogi gruntowe:                             12,7 / 6,3 km

Suma podjazdów:                          134 m

Suma zjazdów:                                134 m

Najwyższy punkt:                           250 m n.p.m.

Najniższy punkt:                             170 m n.p.m.

Dojazd samochodem:                  Grodków, parking w Rynku

Dojazd pociągiem:                         stacja Grodków Śląski (linia kolejowa Brzeg - Nysa)

Trasa prowadzi pomiędzy malowniczymi pagórkami południowej części gminy Grodków. Liczne podjazdy i zjazdy nie są zbyt wymagające, a cała trasa ma średni poziom trudności. Większość dróg, którymi będziemy się poruszać, ma nawierzchnię asfaltową, a krótkie odcinki terenowe są poprowadzone dobrej jakości drogami szutrowymi. Trasa ma dodatkowy wariant skracający przejechany dystans do ok. 30 km. Skrócona wersja to doskonała propozycja na łatwą wycieczkę rodzinną.

CIEKAWE MIEJSCA NA TRASIE

GRODKÓW

Miasto położone we wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie brzeskim, będące siedzibą prężnie rozwijającej się gminy. Początki Grodkowa sięgają lat 1248-1249, kiedy to miała miejsce jego lokacja na prawie niemieckim. Nazwa miasta prawdopodobnie pochodzi od polskiej nazwy umocnionego osiedla, czyli grodu. Od czasów państwa Mieszka I do XIV w. okoliczne ziemie rządzone były przez Piastów. W drugiej połowie XIV w. powstało tu księstwo wchodzące w skład biskupstwa nyskiego. Podczas najazdów husyckich oraz wojny trzydziestoletniej miasto uległo licznym zniszczeniom. W drugiej połowie XVII w. za sprawą biskupa wrocławskiego Sebastiana von Rostocka (rodowitego grodkowianina), Grodków podniósł się z wojennych zniszczeń i nastąpił okres znacznego rozwoju gospodarczego. W 1810 r. skończyła się władza biskupów wrocławskich i Grodków stał się miastem królewskim podlegającym władzy pruskiej. Po II wojnie światowej znów stał się miastem polskim. Dzisiaj w Grodkowie warto zobaczyć otoczoną dawnymi murami starówkę. W jej obrębie podziwiać można zabytkowy ratusz, monumentalny kościół św. Michała Archanioła, zabytkowe baszty (Brama Ziębicka, Brama Lewińska, Baszta Więzienna) czy ruiny kościoła ewangelickiego. Warto zwrócić także uwagę na ciekawy wiatrak holenderski przy ul. Krakowskiej i stojącą nieopodal starą wieżę ciśnień. Położone w pobliżu murów miejskich, kameralne parki stanowią doskonałe miejsce na odpoczynek po wycieczce rowerowej.

GRODKÓW, RYNEK I RATUSZ

Stare miasto w Grodkowie, ze swoim układem urbanistycznym, wpisane jest do rejestru zabytków. Jego sercem jest Rynek ze stojącym pośrodku ratuszem. Pierwsza siedziba władz miejskich powstała prawdopodobnie w XIV lub XV w. i przetrwała do pożaru w 1549 r. Odbudowana w latach 1551-1557 r. ponownie spłonęła w największym grodkowskim pożarze z 1833 r.  Obecny ratusz powstał w 1840 r. według projektu architekta Philippiego z Opola. To późnoklasycystyczna budowla z gotycko-renesansową wieżą, zgodną z jej pierwotnym wyglądem. W sieni wmurowano tablicę z herbem biskupa Baltazara Promnitza i inskrypcją dotyczącą odbudowy ratusza w połowie XVI w. W przyziemiu zachował się gotycki portal z czasów powstania pierwszego ratusza. Dziś mieści się tu Urząd Stanu Cywilnego, biura instytucji publicznych i samorządowych oraz główna siedziba Miejskiej i Gminnej Biblioteki Publicznej w Grodkowie. Jej patronem jest urodzony w Grodkowie Józef Elsner, główny nauczyciel i mentor Fryderyka Chopina, którego popiersie znajduje się przed wejściem głównym do ratusza. W grodkowskim Rynku warto także zwrócić uwagę na kilka zabytkowych kamienic z XVIII / XIX w., z których najbardziej okazale prezentuje się stojąca przy północno-zachodnim narożniku dawna Gospoda Pod Trzema Koronami (obecnie restauracja Piast).

GRODKÓW, FORTYFIKACJE MIEJSKIE 

Pierwsze mury miejskie wzniesiono w Grodkowie w latach 1296-1301, za panowania księcia świdnickiego Bolka I. Do ich budowy posłużyły zebrane z pól kamienie narzutowe. Nieco później otoczono je fosą. Fortyfikacje miejskie były wielokrotnie niszczone, najbardziej podczas najazdów husyckich oraz wojny trzydziestoletniej. Do dziś przetrwały tylko ich fragmenty w północnej, wschodniej i zachodniej części starego miasta. Najciekawsze i najbardziej okazałe ich pozostałości to wysokie wieże: Brama Ziębicka, Brama Lewińska oraz mniejsza Baszta Więzienna. Bramę Ziębicką zbudowano w XIV w. i odnowiono w XIX i XX w. Jej korona składa się z półkolistych płytek, a na ścianach z każdej strony wieży znajdują się po dwa okna strzelnicze. Brama Lewińska stanęła prawdopodobnie w pierwszej połowie XIV w. Zwieńczona jest renesansową attyką i posiada okna strzelnicze na wschodniej i zachodniej ścianie. Baszta Więzienna powstała również w XIV w. i rozbudowano ją w XVI w. Obok stała nieistniejąca już wieża Bramy Wrocławskiej.

GRODKÓW, KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA

Stojący nieopodal grodkowskiego Rynku gotycki kościół to chyba najpiękniejszy zabytek miasta i najważniejsza, obok wieży ratusza, dominanta krajobrazu Grodkowa. Zbudowano go w 1268 lub 1269 roku. W drugiej połowie XIV w. nastąpiła znaczna rozbudowa świątyni. Bryła starego kościoła stała się prezbiterium, do którego dobudowano nową nawę główną i dwie nawy boczne. Obok postawiono dzwonnicę. W wiekach późniejszych budowla była często niszczona i poddawana odbudowie lub przebudowie. Przyglądając się dziś kościołowi, warto zwrócić uwagę na XIII-wieczne prezbiterium, zakrystię z przełomu XV-XVI wieku, późnobarokowy ołtarz główny z 1729 roku, barokową chrzcielnicę marmurową czy barokowy prospekt organowy.

GRODKÓW, RUINY KOŚCIOŁA EWANGELICKIEGO

Pierwsza gmina ewangelicka wraz z pierwszym ewangelickim kościołem powstały w Grodkowie w 1776 r. Kościół uległ zniszczeniu, a w jego miejscu w 1845 r. zbudowano kolejny, którego pozostałości stoją do dziś. Jest to trójnawowa, neoromańska budowla z cegły, z wieżą wysoką na 39 metrów. Po 1946 r. kościół przez chwilę należał do katolików, po czym wrócił do gminy ewangelickiej. Jednak z powodu malejącej liczby wiernych, po kilkunastu latach zaprzestano odprawiania nabożeństw, a świątynia zaczęła popadać w ruinę.

GRODKÓW, WIATRAK TYPU HOLENDERSKIEGO

Dawny wiatrak stoi przy ul. Krakowskiej, niedaleko Parku Miejskiego Cegielnia. Zbudowano go prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX wieku. Obecnie znajduje się w dobrym stanie technicznym, nie posiada jednak skrzydeł, które zostały zdemontowane ze względu na zniszczenia. W latach 60. XX w. zaadaptowano go na potrzeby gastronomiczne i przez dekady działała w nim bardzo popularna restauracja.

TRASA ROWEROWA NA DAWNEJ LINII KOLEJOWEJ GRODKÓW – GAŁĄZCZYCE 

Asfaltowa droga dla rowerów o długości 5 km, która powstała w miejscu dawnej linii kolejowej łączącej Grodków z Ziębicami. Zaczyna się przy drodze wojewódzkiej 385 (ok. 1,5 km od obwodnicy miasta), a kończy w Gałązczycach. Mniej więcej w połowie trasy stoi malowniczo położony, dawny dom dróżnika, przy którym znajduje się wiata turystyczna, doskonała na odpoczynek podczas wycieczki.

Gałązczyce, KOŚCIÓŁ MATKI BOŻEJ KRÓLOWEJ ŚWIATA I ŚW. MARCINA

Gałązczyce po raz pierwszy wzmiankowane są w XIV wieku. Do 1810 r. wieś należała do biskupów wrocławskich. Później była własnością rodów szlacheckich. Do końca II wojny światowej stał tu pałac dawnych właścicieli wsi, który po wojnie rozebrano. Dziś najważniejszym zabytkiem Gałązczyc jest kościół Matki Bożej Królowej Świata i św. Marcina. Wzniesiono go w 1605 roku. Przy budowie wykorzystano prezbiterium zachowane z poprzedniej świątyni. Wieżę dobudowano dopiero w XX w. We wnętrzu kościoła zachowało się kilka zabytków sztuki sakralnej: kamienna chrzcielnica z przełomu XVI i XVII w., kamienna kropielnica z początku XVII w., XVIII-wieczny obraz malowany na drewnie, ludowy krucyfiks oraz dwie rzeźby – św. Barbary i św. Piotra. Warto także zwrócić uwagę na późnorenesansowe płyty nagrobne dzieci i rycerzy rodu von Dresky i von Sedlitz, które znajdują się w zewnętrznych ścianach budynku. Przy kościele stoi częściowo zachowany mur obronny z XVII wieku.

MIKOŁAJOWA

Jedna z najmniejszych wsi gminy Grodków, położona na jej zachodnich krańcach. Pierwsza wzmianka o Mikołajowej pochodzi z 1361 roku. Do XIX wieku należała ona do zakonu krzyżackiego, którego symbolem była czerwona gwiazda, a który istniał jedynie w Czechach i na Śląsku. Do końca II wojny światowej w Mikołajowej stał pałac, którego pozostałością jest niewielki park i zabudowania gospodarskie.

KOBIELA, KOŚCIÓŁ ŚW. JERZEGO I PARK DWORSKI 

Jedna z najstarszych wsi w gminie Grodków, której początki sięgają XIII wieku. Z Kobieli wywodzi się ród von Küchschmalz (dawna nazwa wsi), której przedstawiciele w późniejszym czasie pełnili znaczące funkcje na książęcych dworach. W miejscowości warto zobaczyć zabytkowy kościół św. Jerzego z 1662 roku, który powstał w miejscu poprzedniej, drewnianej świątyni. Pod koniec XVIII wieku przebudowano go w stylu barokowym. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na osiemnastowieczne wyposażenie, w którym wyróżnia się rokokowa, stiukowa dekoracja oraz późnobarokowy ołtarz główny (XVIII w.). W północnej części Kobieli znajduje się park dworski wpisany do rejestru zabytków.

STAROWICE DOLNE, KOŚCIÓŁ NIEPOKALANEGO POCZĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY 

Starowice Dolne to wieś z historią sięgającą XIII stulecia, w której warto zobaczyć zabytkowy kościół Niepokalanego Poczęcia NMP. Zbudowany w roku 1800, w miejscu poprzedniej świątyni, posiada cechy stylu klasycystycznego. Jego wnętrze kryje cenne historycznie wyposażenie z XIX wieku.

JĘDRZEJÓW, PAŁAC I KOŚCIÓŁ ŚW. SZYMONA I ŚW. JUDY TADEUSZA 

Położony w centralnej części gminy Grodków Jędrzejów ma do zaoferowania turystom dwa interesujące zabytki. Tutejszy pałac powstał w drugiej połowie XIX wieku po przebudowach rezydencji należącej pierwotnie do Teodora von Gilgenheimb z Frączkowa. Nowy właściciel, hrabia Harry von Francken-Sierstorpff, przebudował go według własnego pomysłu, z pomocą planów wykonanych przez cenionego architekta, Carla Lüdecke. Pierwsza faza przebudowy zakończyła się w 1868 roku. W 1882 roku pałac przebudowano ponownie i prawdopodobnie wtedy nabrał on wyglądu angielskiej twierdzy w stylu neogotyckim. Budowla podczas II wojny światowej miała wyjątkowe szczęście i nie uległa żadnym zniszczeniom. Dziś mieści się tu Ośrodek Pomocy Społecznej. Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania. Drugim zabytkiem Jędrzejowa jest kościół, który powstał prawdopodobnie w XV wieku i został gruntownie przebudowany w 1725 roku. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na bogate wyposażenie pochodzące głównie z XVIII wieku. Jego najważniejszą częścią jest ołtarz główny z 1700 roku ozdobiony rzeźbami aniołów i patronów kościoła – św. Szymona i św. Judy Tadeusza.

SKRÓCONY PRZEBIEG TRASY

GRODKÓW (Rynek – ul. Warszawska – ul. Otmuchowska – obwodnica miasta) • trasa rowerowa na dawnej linii kolejowej Grodków-Gałązczyce • Gałązczyce • MIKOŁAJOWA • WIERZBNA • GIERÓW • STRZEGÓW • BOGDANÓW • JASZÓW • CZARNOLAS • KOBIELA • WOJNOWICZKI • STAROWICE DOLNE • ŻARÓW • GRODKÓW (ul. Żeromskiego – ul. Radosna – ul. Kościuszki – ul. Sienkiewicza - Rynek)

SZCZEGÓŁOWY PRZEBIEG TRASY

0,0 km • Grodków – Jaszów

Długość odcinka – 23,8 km

Wycieczkę rozpoczynamy na Rynku w Grodkowie. Kierujemy się ul. Warszawską na zachód, w stronę Bramy Ziębickiej. Na skrzyżowaniu za bramą nadal jedziemy prosto. Po kilkuset metrach mijamy stację kolejową i na skrzyżowaniu za torami skręcamy w lewo. Ulicą Otmuchowską docieramy do skrzyżowania z ruchliwą obwodnicą miasta (droga wojewódzka 401) i przecinamy ją ostrożnie prosto. Siedemset metrów dalej zjeżdżamy łagodnie w prawo, na trasę rowerową poprowadzoną na dawnej linii kolejowej Grodków - Gałązczyce. Gdy dojedziemy do Gałązczyc, skręcamy w lewo, a na następnym skrzyżowaniu w prawo. Jedziemy do Mikołajowej i skręcamy w pierwszą ulicę w prawo, by okrążyć miejscowość. Gdy dojedziemy do niewielkiego stawku w centrum wsi, skręcamy w lewo. Za stawkiem znajduje się Grota Lurdzka z ławkami, na których możemy chwilę odpocząć.

Z centrum Mikołajowej wracamy do drogi gminnej, którą jechaliśmy wcześniej i skręcamy w prawo. Kilometr dalej docieramy do skrzyżowania z drogą wojewódzką 385 na skraju miejscowości Wierzbna. Skręcamy w prawo i jedziemy do Gierowa, gdzie skręcamy w lewo i główną drogą mijamy całą miejscowość. Dwa kilometry dalej wjeżdżamy do Strzegowa. Na dwóch następujących po sobie skrzyżowaniach w centrum wsi skręcamy w prawo i kierujemy się do Bogdanowa. Mijamy całą wieś główną drogą i dwa i pół kilometra za nią docieramy do Jaszowa, gdzie możemy odpocząć przed dalszą drogą.

Będąc w Strzegowie, możemy skorzystać ze skrótu do Starowic Dolnych (opis w dalszej części)

23,8 km • Jaszów – Grodków

Długość odcinka – 21,1 km

W Jaszowie docieramy do centrum miejscowości i gdy droga główna zakręca w prawo (przy domu nr 67), my jedziemy prosto, w kierunku wschodnim. Po chwili kończy się asfalt i wjeżdżamy na szeroką drogę szutrową, która towarzyszyć nam będzie przez 4 km do miejscowości Czarnolas. Tu jedziemy prosto drogą na południowym krańcu wsi. Skręcamy w trzecią ulicę w lewo i przy kościele Matki Boskiej Częstochowskiej znów skręcamy w lewo. Za domem nr 90 skręcamy w prawo i jedziemy 2,3 km drogą szutrową do Kobieli. W centrum wsi, przy kościele św. Jerzego, skręcamy w prawo. Następnie dojeżdżamy na skraj wsi Wojnowiczki i skręcamy w drugą drogę w lewo, by 2 km dalej dotrzeć do Starowic Dolnych. Przed kościołem główna droga skręca w lewo, a my jedziemy prosto szutrowym traktem, którym poprowadzono zielony szlak turystyczny Henryków–Grodków. Gdy dojedziemy do torów kolejowych, trzymamy się drogi szutrowej biegnącej wzdłuż nich i wjeżdżamy do Grodkowa. Skręcamy w prawo, w ul. Żeromskiego, potem łagodnie w lewo, w ul. Radosną, a na jej końcu znów skręcamy łagodnie w lewo, w ul. Kościuszki. Następnie skręcamy w prawo, wjeżdżamy na rondo i zjeżdżamy z niego drugim zjazdem w stronę centrum. Jedziemy ul. Sienkiewicza przez kolejne rondo, za którym dojeżdżamy do Rynku, gdzie kończymy wycieczkę.

SKRÓT STRZEGÓW – STAROWICE DOLNE

Trasa krótsza o 14,5 km. Całkowita długość trasy: 30,4 km.

Na skrzyżowaniu w centrum Strzegowa skręcamy w lewo o prawie 180º i jedziemy asfaltową drogą do Jędrzejowa, gdzie warto zobaczyć zabytkowy pałac. W Jędrzejowie na pierwszym skrzyżowaniu (przed pałacem) skręcamy ostro w prawo i zmierzamy do Starowic Dolnych. Mijamy wieś jej północnym skrajem i skręcamy w pierwszą drogę szutrową w lewo, wracając na trasę główną wycieczki, która od tego momentu prowadzi zielonym szlakiem turystycznym Henryków–Grodków.

Przebieg trasy, opisy, zdjęcia i mapa:

Przemysław Supernak, SuperGlob