ROWEREM WOKÓŁ GRODKOWA

TRASA 3 – Z GRODKOWA DO JESZKOTLI

 ---> MAPA TRASY <---

CHARAKTERYSTYKA TRASY

Rodzaj trasy:                                    turystyczna, łatwa

Długość trasy:                                  32,0 / 23,7 km

Czas przejazdu:                               2,0 – 3,0 / 1,5 – 2,5 h

Drogi asfalt/bruk:                           25,4 / 22,4 km

Drogi gruntowe:                             6,6 / 1,3 km

Suma podjazdów:                          60 m

Suma zjazdów:                                60 m

Najwyższy punkt:                           250 m n.p.m.

Najniższy punkt:                             170 m n.p.m.

Dojazd samochodem:                  Grodków, parking w Rynku

Dojazd pociągiem:                         stacja Grodków Śląski (linia kolejowa Brzeg - Nysa)

Łatwa i krótka trasa, doskonała na rodzinną wycieczkę. Prowadzi głównie asfaltowymi i mało uczęszczanymi drogami, z krótkimi odcinkami terenowymi biegnącymi dobrej jakości drogami szutrowymi. Pokonamy również ciekawą drogę dla rowerów zbudowaną na dawnej linii kolejowej Grodków-Gałązczyce. Podczas wycieczki odwiedzimy kilka ciekawych wiosek, w których nie zabraknie interesujących miejsc i budynków. Największą atrakcją podczas tej wycieczki jest pałac w Sulisławiu, w którym funkcjonuje ośrodek wypoczynkowy z hotelem i restauracją. Na odcinku Gałązczyce–Gnojna przejedziemy przez malownicze lasy, a nieco pagórkowatą trasę urozmaicą nam piękne widoki na Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie i Masyw Ślęży. Ten nieco trudniejszy odcinek, z kilkoma podjazdami, można ominąć, korzystając z dodatkowego skrótu trasy.

CIEKAWE MIEJSCA NA TRASIE

GRODKÓW

Miasto położone we wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie brzeskim, będące siedzibą prężnie rozwijającej się gminy. Początki Grodkowa sięgają lat 1248-1249, kiedy to miała miejsce jego lokacja na prawie niemieckim. Nazwa miasta prawdopodobnie pochodzi od polskiej nazwy umocnionego osiedla, czyli grodu. Od czasów państwa Mieszka I do XIV w. okoliczne ziemie rządzone były przez Piastów. W drugiej połowie XIV w. powstało tu księstwo wchodzące w skład biskupstwa nyskiego. Podczas najazdów husyckich oraz wojny trzydziestoletniej miasto uległo licznym zniszczeniom. W drugiej połowie XVII w. za sprawą biskupa wrocławskiego Sebastiana von Rostocka (rodowitego grodkowianina), Grodków podniósł się z wojennych zniszczeń i nastąpił okres znacznego rozwoju gospodarczego. W 1810 r. skończyła się władza biskupów wrocławskich i Grodków stał się miastem królewskim podlegającym władzy pruskiej. Po II wojnie światowej znów stał się miastem polskim. Dzisiaj w Grodkowie warto zobaczyć otoczoną dawnymi murami starówkę. W jej obrębie podziwiać można zabytkowy ratusz, monumentalny kościół św. Michała Archanioła, zabytkowe baszty (Brama Ziębicka, Brama Lewińska, Baszta Więzienna) czy ruiny kościoła ewangelickiego. Warto zwrócić także uwagę na ciekawy wiatrak holenderski przy ul. Krakowskiej i stojącą nieopodal starą wieżę ciśnień. Położone w pobliżu murów miejskich, kameralne parki stanowią doskonałe miejsce na odpoczynek po wycieczce rowerowej.

GRODKÓW, RYNEK I RATUSZ

Stare miasto w Grodkowie, ze swoim układem urbanistycznym, wpisane jest do rejestru zabytków. Jego sercem jest Rynek ze stojącym pośrodku ratuszem. Pierwsza siedziba władz miejskich powstała prawdopodobnie w XIV lub XV w. i przetrwała do pożaru w 1549 r. Odbudowana w latach 1551-1557 r. ponownie spłonęła w największym grodkowskim pożarze z 1833 r.  Obecny ratusz powstał w 1840 r. według projektu architekta Philippiego z Opola. To późnoklasycystyczna budowla z gotycko-renesansową wieżą, zgodną z jej pierwotnym wyglądem. W sieni wmurowano tablicę z herbem biskupa Baltazara Promnitza i inskrypcją dotyczącą odbudowy ratusza w połowie XVI w. W przyziemiu zachował się gotycki portal z czasów powstania pierwszego ratusza. Dziś mieści się tu Urząd Stanu Cywilnego, biura instytucji publicznych i samorządowych oraz główna siedziba Miejskiej i Gminnej Biblioteki Publicznej w Grodkowie. Jej patronem jest urodzony w Grodkowie Józef Elsner, główny nauczyciel i mentor Fryderyka Chopina, którego popiersie znajduje się przed wejściem głównym do ratusza. W grodkowskim Rynku warto także zwrócić uwagę na kilka zabytkowych kamienic z XVIII / XIX w., z których najbardziej okazale prezentuje się stojąca przy północno-zachodnim narożniku dawna Gospoda Pod Trzema Koronami (obecnie restauracja Piast).

GRODKÓW, FORTYFIKACJE MIEJSKIE

Pierwsze mury miejskie wzniesiono w Grodkowie w latach 1296-1301, za panowania księcia świdnickiego Bolka I. Do ich budowy posłużyły zebrane z pól kamienie narzutowe. Nieco później otoczono je fosą. Fortyfikacje miejskie były wielokrotnie niszczone, najbardziej podczas najazdów husyckich oraz wojny trzydziestoletniej. Do dziś przetrwały tylko ich fragmenty w północnej, wschodniej i zachodniej części starego miasta. Najciekawsze i najbardziej okazałe ich pozostałości to wysokie wieże: Brama Ziębicka, Brama Lewińska oraz mniejsza Baszta Więzienna. Bramę Ziębicką zbudowano w XIV w. i odnowiono w XIX i XX w. Jej korona składa się z półkolistych płytek, a na ścianach z każdej strony wieży znajdują się po dwa okna strzelnicze. Brama Lewińska stanęła prawdopodobnie w pierwszej połowie XIV w. Zwieńczona jest renesansową attyką i posiada okna strzelnicze na wschodniej i zachodniej ścianie. Baszta Więzienna powstała również w XIV w. i rozbudowano ją w XVI w. Obok stała nieistniejąca już wieża Bramy Wrocławskiej.

GRODKÓW, KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA 

Stojący nieopodal grodkowskiego Rynku gotycki kościół to chyba najpiękniejszy zabytek miasta i najważniejsza, obok wieży ratusza, dominanta krajobrazu Grodkowa. Zbudowano go w 1268 lub 1269 roku. W drugiej połowie XIV w. nastąpiła znaczna rozbudowa świątyni. Bryła starego kościoła stała się prezbiterium, do którego dobudowano nową nawę główną i dwie nawy boczne. Obok postawiono dzwonnicę. W wiekach późniejszych budowla była często niszczona i poddawana odbudowie lub przebudowie. Przyglądając się dziś kościołowi, warto zwrócić uwagę na XIII-wieczne prezbiterium, zakrystię z przełomu XV-XVI wieku, późnobarokowy ołtarz główny z 1729 roku, barokową chrzcielnicę marmurową czy barokowy prospekt organowy.

GRODKÓW, RUINY KOŚCIOŁA EWANGELICKIEGO

Pierwsza gmina ewangelicka wraz z pierwszym ewangelickim kościołem powstały w Grodkowie w 1776 r. Kościół uległ zniszczeniu, a w jego miejscu w 1845 r. zbudowano kolejny, którego pozostałości stoją do dziś. To budowla neoromańska, trójnawowa, murowana z cegły, z wieżą wysoką na 39 metrów. Po 1946 r. kościół przez chwilę należał do katolików, po czym wrócił do gminy ewangelickiej. Jednak z powodu malejącej liczby wiernych, po kilkunastu latach zaprzestano odprawiania nabożeństw, a świątynia zaczęła popadać w ruinę.

GRODKÓW, WIATRAK TYPU HOLENDERSKIEGO

Dawny wiatrak stoi przy ul. Krakowskiej, niedaleko Parku Miejskiego Cegielnia. Zbudowano go prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX wieku. Obecnie znajduje się w dobrym stanie technicznym, nie posiada jednak skrzydeł, które zostały zdemontowane ze względu na zniszczenia. W latach 60. XX w. zaadaptowano go na potrzeby gastronomiczne i przez dekady działała w nim bardzo popularna restauracja.

TRASA ROWEROWA NA DAWNEJ LINII KOLEJOWEJ GRODKÓW – Gałązczyce

Asfaltowa droga dla rowerów o długości 5 km, która powstała w miejscu dawnej linii kolejowej łączącej Grodków z Ziębicami. Zaczyna się przy drodze wojewódzkiej 385 (ok. 1,5 km od obwodnicy miasta), a kończy w Gałązczycach. Mniej więcej w połowie trasy stoi malowniczo położony, dawny dom dróżnika, przy którym znajduje się wiata turystyczna, doskonała na odpoczynek podczas wycieczki.

SULISŁAW, PAŁAC

Jeden z najładniejszych i najciekawszych pałaców Opolszczyzny. Zbudowano go na początku XIX w. w stylu neogotyckim. Jednak już wcześniej istniał tu zamek, który wedle legend należał do templariuszy. Obecny pałac otoczony jest parkiem, a tuż obok znajdują się dobrze zachowane budynki folwarczne. Obecnie kompleks jest w rękach prywatnych i działa w nim hotel oraz restauracja. Funkcjonują tu także: hala sportowa, basen, spa, strzelnica golfowa, a nawet plaża ze strzeżonym kąpieliskiem położona nad stawami po południowej stronie kompleksu pałacowego. Ciekawostką jest działające przy hotelu jedyne takie w Polsce Centrum Jogi i Ajurwedy.

Gałązczyce, KOŚCIÓŁ MATKI BOŻEJ KRÓLOWEJ ŚWIATA I ŚW. MARCINA 

Gałązczyce po raz pierwszy wzmiankowane są w XIV wieku. Do 1810 r. wieś należała do biskupów wrocławskich. Później była własnością rodów szlacheckich. Do końca II wojny światowej stał tu pałac dawnych właścicieli wsi, który po wojnie rozebrano. Dziś najważniejszym zabytkiem Gałązczyc jest kościół Matki Bożej Królowej Świata i św. Marcina. Wzniesiono go w 1605 roku. Przy budowie wykorzystano prezbiterium zachowane z poprzedniej świątyni. Wieżę dobudowano dopiero w XX w. We wnętrzu kościoła zachowało się kilka zabytków sztuki sakralnej: kamienna chrzcielnica z przełomu XVI i XVII w., kamienna kropielnica z początku XVII w., XVIII-wieczny obraz malowany na drewnie, ludowy krucyfiks oraz dwie rzeźby – św. Barbary i św. Piotra. Warto także zwrócić uwagę na późnorenesansowe płyty nagrobne dzieci i rycerzy rodu von Dresky i von Sedlitz, które znajdują się w zewnętrznych ścianach budynku. Przy kościele stoi częściowo zachowany mur obronny z XVII wieku.

JESZKOTLE, KOŚCIÓŁ ŚW. ANTONIEGO PADEWKIEGO, DWÓR 

Przepięknie położona w dolinie wieś należąca do gminy Grodków. Warto w niej zobaczyć zabytkowy kościół św. Antoniego Padewskiego z drewnianym dachem, dwór z XIX w. oraz dawny spichlerz dworski z 1846 r. Kościół zbudowany został w XVI wieku. W XIX wieku dobudowano niewielkie prezbiterium. Szczególną uwagę warto zwrócić na portal z pierwszej połowy XVI wieku oraz wmurowane w ścianę płyty nagrobne dawnych właścicieli i ich rodzin, m.in. von Reideburg i von Schweinichen, pochodzące z XVI i XVII stulecia. Późnoklasycystyczny pałac w Jeszkotlu powstał w XIX wieku. Przy jego budowie wykorzystano mury starszej budowli. Udało mu się przetrwać II wojnę światową bez większych zniszczeń. Dziś w dworze znajdują się mieszkania prywatne. Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania. 

GNOJNA, KOŚCIÓŁ MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ

Pierwsze wzmianki o Gnojnej pochodzą z XIII wieku. Przez całe stulecia Gnojna podzielona była na mniejsze majątki, które często zmieniały właścicieli. Najważniejszym zabytkiem wsi jest kościół Matki Boskiej Różańcowej. Pierwsze informacje o nim pojawiają się w dokumentach z 1302 roku. W połowie XVI w., po reformacji, przeszedł w ręce protestantów. Podczas II wojny światowej uległ zniszczeniu. Po wojnie odbudowano go i stał się znów kościołem katolickim. W jego wnętrzu na uwagę zasługują: klasycystyczny ołtarz z płaskorzeźbami przedstawiającymi ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Chrystusa oraz zachowane z dawnego wystroju płyty nagrobne z XVIII/XIX stulecia, klasycystyczna ambona i chrzcielnica z XIX wieku. Kościół otoczony jest starym murem zbudowanym z rudy darniowej.

LUBCZ, KOŚCIÓŁ ŚW. MARCINA

Lubcz to wioska, której historia sięga 1245 roku. Warto tu zobaczyć zabytkowy kościół św. Marcina. Ta neogotycka budowla powstała w 1849 roku na fundamentach wcześniejszej świątyni. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na ołtarz główny i ołtarze boczne z XIX wieku oraz liczne rzeźby i malowidła przedstawiające świętych kościoła. Naprzeciw świątyni stoi szkoła zbudowana w 1766 roku. 

WOJSŁAW, KOŚCIÓŁ NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY

Położony w północnej części gminy Grodków Wojsław swoje początki ma w XIII wieku. W 1250 roku wymieniany jest w spisie dóbr cystersów z Kamieńca. Najcenniejszym zabytkiem miejscowości jest kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny zbudowany w 1504 roku w miejscu poprzedniej świątyni. W 1800 roku dobudowano wieżę. Budowla posiada cechy stylu gotycko-renesansowego z późnobarokową elewacją po zachodniej stronie. W kościele warto przyjrzeć się najcenniejszym jego elementom – późnogotyckiemu tabernakulum z XVI wieku, drewnianemu chórowi z XVIII wieku, barokowo-klasycystycznej ambonie (XVIII/XIX wiek) oraz głównemu ołtarzowi z 1880 roku z rzeźbami św. Jana Nepomucena i św. Barbary. Kościół otoczony był kamiennym murem, którego części pochodzą z XVI wieku. Tuż obok południowej bramki w murze znajduje się granitowy krzyż pokutny z czasów średniowiecza. 

SKRÓCONY PRZEBIEG TRASY

GRODKÓW (Rynek – ul. Warszawska – ul. Otmuchowska – obwodnica miasta) • trasa rowerowa na dawnej linii kolejowej Grodków-Gałązczyce • SULISŁAW • Gałązczyce • zielony szlak turystyczny Henryków-Grodków • JESZKOTLE • GNOJNA • LUBCZ • WOJSŁAW • POLANA • GRODKÓW (ul. Traugutta – ul. Wrocławska – ul. Słowackiego – ul. Ligonia – ul. Królowej Jadwigi – ul. Warszawska – Rynek)

SZCZEGÓŁOWY PRZEBIEG TRASY

0,0 km • Grodków – Jeszkotle

Długość odcinka – 15,0 km

Wycieczkę rozpoczynamy na Rynku w Grodkowie. Kierujemy się ul. Warszawską na zachód, w stronę Bramy Ziębickiej. Na skrzyżowaniu za bramą nadal jedziemy prosto, po kilkuset metrach mijamy stację kolejową i na skrzyżowaniu za torami skręcamy w lewo. Ulicą Otmuchowską docieramy do skrzyżowania z ruchliwą obwodnicą miasta (droga wojewódzka 401) i przecinamy ją ostrożnie prosto. Siedemset metrów dalej zjeżdżamy łagodnie w prawo, na trasę rowerową poprowadzoną na dawnej linii kolejowej Grodków–Gałązczyce. Gdy dojedziemy do skrzyżowania z drogą samochodową przy dawnym domu dróżnika, skręcamy w prawo i kierujemy się do Sulisławia. W centrum wsi mijamy okazały pałac z hotelem i restauracją (warto zatrzymać się na dłuższą chwilę) i zmierzamy dalej główną drogą. Gdy dotrzemy do Gałązczyc, skręcamy w prawo. Jedziemy do końca wsi i na skraju lasu skręcamy w lewo, na zielony szlak turystyczny. Możemy też jechać dalej prosto, korzystając ze skrótu trasy, który doprowadzi nas do Gnojnej - tu skręcamy w prawo na główną ulicę, wracając tym samym na trasę główną wycieczki.

Za Gałązczycami, po zjechaniu z drogi samochodowej, poruszamy się polną drogą o nawierzchni gruntowej. Początkowo jedziemy krawędzią lasu. Po 900 m skręcamy w lewo, a na następnym skrzyżowaniu polnych dróg, w prawo, wjeżdżając w głąb lasu. Niecały kilometr dalej, na skrzyżowaniu z asfaltową szosą skręcamy w lewo, opuszczając zielony szlak. Po kolejnym kilometrze wjeżdżamy do Jeszkotli. Na skrzyżowaniu z przystankiem autobusowym skręcamy w prawo. Na kolejnych dwóch skrzyżowaniach skręcamy w lewo, a na trzecim w prawo. Jedziemy 500 m skrajem wsi i skręcamy w prawo, w kierunku zabytkowego kościoła św. Antoniego Padewskiego.

15,0 km • Jeszkotle – Grodków

Długość odcinka – 17,0 km

Za kościołem w Jeszkotlach skręcamy w prawo i wracamy na początek miejscowości. Na skrzyżowaniu z przystankiem autobusowym skręcamy w lewo i zaraz potem znów w lewo, opuszczając wioskę i wjeżdżając po chwili na drogę szutrową. To najpiękniejszy fragment trasy, na którym towarzyszą nam pocztówkowe widoki na okoliczne wzgórza. Po chwili droga dociera do lasu i biegnie jego skrajem. Osiemset metrów dalej, na skrzyżowaniu z zielonym szlakiem turystycznym skręcamy w prawo. Niecały kilometr dalej (na trzecim skrzyżowaniu dróg leśnych) skręcamy w lewo na szeroką drogę szutrową, która prowadzi nas do Gnojnej. Tu, za cmentarzem, skręcamy w prawo, wjeżdżając na mało ruchliwą drogę wojewódzką 378, która będzie nam towarzyszyć do miejscowości Lubcz. Po drodze mijamy całą Gnojną (wyjątkowo długa wieś). W Lubczu, droga wojewódzka zakręca łagodnie w prawo, a my skręcamy w lewo, do Wojsławia. W Wojsławiu skręcamy w prawo przy kościele Narodzenia NMP, jedziemy prawie do końca wioski i skręcamy w lewo. Gdy dojedziemy do skrzyżowania z ruchliwą drogą wojewódzką 401, skręcamy w lewo i od razu w prawo na polną drogę do miejscowości Polana. Tu skręcamy w prawo i zmierzamy do Grodkowa. Na pierwszym skrzyżowaniu jedziemy łagodnie w lewo, z ul. Traugutta na ul. Wrocławską. Następnie skręcamy w prawo, w ul. Słowackiego i w lewo, w ul. Ligonia. Kierujemy się cały czas prosto, przejeżdżając po chwili przez bramę w budynku, za którą skręcamy w lewo i wjeżdżamy do Rynku, gdzie kończy się nasza wycieczka.

Przebieg trasy, opisy, zdjęcia i mapa:

Przemysław Supernak, SuperGlob